Het is inmiddels een bekend procédé: zodra een camping wordt overgenomen, moeten vaste gasten met hun stacaravans plaats maken voor luxe lodges en chalets. Welke rechten heeft de jaarplaatsrecreant? En wat kan de politiek nog doen?
Leeuwarder Courant (LC) ★ 19 februari 2022
Sinds de familiecamping Hanestede, tegenover de Spokeplas bij Noordwolde, begin dit jaar van eigenaar wisselde, is het terrein veranderd in een stortplaats. Bij de ingang staan grote containerbakken gevuld met hout en sloopafval. Een shovel vult een afgeladen bak aan met stoeptegels. De paden over de camping zijn door de werkzaamheden in één grote drassige modderbende veranderd. Op deuren en ramen van stacaravans heeft een opkoper uit Steenwijk stickertjes met zijn mobiel nummer achtergelaten. Bij een aantal stacaravans prijkt al een bordje ‘verkocht’.
Als ze met haar vader Pier over het terrein loopt, krijgt Rianne van der Plaats even tranen in haar ogen. ,,Ik vind het vreselijk om te zien dat het hier zo’n puinhoop is geworden”, zegt ze. “Ik heb hier ook gewoond toen ik stage liep bij een kledingwinkel in Noordwolde, ik heb vrienden in het dorp gemaakt.”
Elf jaar lang heeft het gezin Van der Plaats uit Workum vakantie gevierd op hun jaarplaats, maar de campingovername maakt daar nu abrupt een einde aan.
Aangetekende brief
Drie ondernemers uit de Randstad hebben Hanestede gekocht van de familie Van der Zee, die in 1972 de camping begon op pachtgrond van Staatsbosbeheer. Een week na de overdracht bij de notaris, halverwege januari, ligt er bij ruim 120 stacaravanbezitters een aangetekende brief van de nieuwe eigenaren op de deurmat, die zich alleen met hun voornamen voorstellen.
Dat blijken binnenhuisarchitect James van der Velden van het Amsterdamse designbureau Bricks Studio, zijn partner Suzette van Dam en horecaondernemer Tom Caron te zijn. ‘Wij hebben in het verleden al eerder met elkaar samengewerkt, maar nog nooit aan een project zoals deze’, schrijft het drietal. ‘Het is altijd een droom van ons geweest om samen een natuurpark te exploiteren.’
De verouderde camping moet daarvoor wel een ‘kwaliteitsslag’ ondergaan. Het hoofdgebouw en het sanitairgebouw worden grondig verbouwd en ook de inrichting van het terrein moet helemaal anders. Er komen zo’n vijftig comfortabele houten caravans te staan in een autovrij natuurlandschap, waar ook een moestuin en een voedselbos worden aangelegd. Onder de naam The Keys Hotels heeft de luxe natuurretraite al een profiel op Instagram, dat meldt dat de nieuwe camping in 2023 opent.
Daarom moeten de stacaravans van jaarplaatshouders zo snel mogelijk van het terrein af. Uiterlijk op 31 mei, en voor een ‘oprotpremie’ van 1000 à 1500 euro, afhankelijk van hoe snel het recreatieobject wordt verwijderd. Wie niet akkoord gaat, staat een verklaring voor recht bij de kantonrechter te wachten.
Geheimzinnig
De brief van de nieuwe eigenaren slaat in als een bom bij de recreanten. Er is onrust en verontwaardiging, maar ook woede richting de vorige campingeigenaren. ,,We hebben vorig jaar de hele zomer op de camping gestaan en vroegen constant of ze een koper hadden gevonden”, vertelt Hennie Hospes uit Leeuwarden, die al 33 jaar op de camping staat. ,,Ze vertelden dat er belangstellenden waren. Op een makelaarssite zagen we dat de camping (vraagprijs: 1,3 miljoen euro) al was verkocht onder voorbehoud, maar het bleef geheimzinnig aan wie. Daar gaf de familie geen antwoord op.”
Maar dat de factuur voor de volgende huurperiode van de jaarplaats niet zoals gebruikelijk in november in de bus viel, deed al het ergste vermoeden. Hadden ze ons nog maar een zomer gegund, vindt Hospes. ,,Dan hadden we er nog een laatste keer van kunnen genieten. Mijn kinderen hebben hier leren fietsen en mijn kleindochter ook. Ze halen zoveel bij je weg.”
Het lot van de camping lijkt na de aangetekende brief van het Amsterdamse trio in een paar dagen tijd beslecht. Al gelijk het eerste weekend komen campinggasten op Hanestede hun stacaravan ontruimen. Opkopers slaan hun slag op het terrein en doen biedingen voor het overnemen en afvoeren van stacaravans.
,,Wij hebben diverse campings gebeld en die zitten dit seizoen gewoon al vol”, zegt Pier van der Plaats. ,,Mensen kunnen nergens heen met hun caravan en die handelaren ruiken dat er geld te verdienen valt.” Het merendeel van de gasten kiest voor de weg van de minste weerstand.
Er verschijnen shovels op het terrein en bij de ingang stapelt de rotzooi zich op. Ondertussen zijn er ook inbrekers actief op de camping, waar nergens camera’s hangen. Schuurtjes worden opengebroken en er verdwijnen stoelen, gasflessen en tv’s, maar het eigenaarstrio zegt niet aansprakelijk te zijn voor diefstal.
Terwijl het campinggebouw online op Kamernet.nl wordt aangeboden als anti-kraak woonruimte, is water, gas en elektriciteit op het terrein afgesloten. Eén enkele dixi bij de ingang dient als toiletvoorziening voor het hele terrein. Van der Plaats klaagt over de gebrekkige medewerking. ,,Wij moeten heel snel onze spullen afbreken en afsluiten, maar hoe kan ik een accuboor opladen als de stroom is afgesloten?”
Luxe lodges
Wat er op Hanestede gebeurt, is de afgelopen jaren al op tientallen recreatieterreinen in Nederland voorgekomen. Investeerders nemen een volkscamping of vakantiepark over en gaan gelijk over tot herstructurering. Vaste gasten moeten het veld ruimen voor luxe lodges en chalets in het duurdere segment. Zo is dat in Friesland het geval geweest met vakantieparken op Ameland en campings als Blaauw bij Sint Nicolaasga en It Soal in Workum.
Welke rechten heeft de vaste campinggast nog? Steeds vaker organiseren recreanten zich tegen rigoureuze plannen. Gasten van camping It Soal hebben een belangenvereniging opgericht om het verdwijnen van hun seizoensplekken aan te vechten. Op camping Meerzicht bij het Leekstermeer wordt geprobeerd de huuropzegging door eigenaar EuroParcs Groep via de rechter terug te draaien. In het Twentse Geesteren zijn permanente bewoners van de met ontruiming bedreigde camping Het Berkenven een bodemprocedure begonnen tegen de nieuwe eigenaar.
,,Het grootste probleem wat ik steeds zie, is dat nieuwe eigenaren niet van tevoren communiceren over hun plannen”, zegt de Almelose advocaat Diederik Briedé, die de recreanten in Geesteren in hun rechtsgang bijstaat. ,,Er wordt geen zaaltje gehuurd om uit te leggen wat de plannen zijn en op welke termijn. Geen overleg, geen maatwerk. Nee, er komt een opzegging en misschien krijg je nog een vergoeding, maar dan moet je nu wel wegwezen. Met stoom en kokend water wordt de druk op campinggasten opgevoerd.”
De eenmalige tegemoetkoming van 1000 à 1500 euro die de gasten van Hanestede wordt geboden, noemt Briedé een schijntje. ,,Als iemand uit zijn woning moet vanwege sloop- of renovatieplannen van de verhuurder, dan bepaalt de wet dat je zo’n 7000 euro aan verhuiskostenvergoeding moet ontvangen. Er valt wel wat voor te zeggen dat zo’n vergoeding ook voor campings geldt, maar daar moet je voor vechten. Je krijgt het niet zomaar.”
Gelukzoekers
Er moet meer huurbescherming komen voor de recreant, vindt de SP-fractie in de Tweede Kamer. Ook in de Friese politiek gaan stemmen op om het campingbeleid niet over te laten aan de vrije markt. Maar Merlijn Pietersma, die vanuit adviesbureau ZKA Agency onder meer gemeenten adviseert over toerisme en recreatiebeleid, is geen voorstander van méér regulering door de overheid.
De voorwaarden van brancheorganisatie HISWA-Recron bieden volgens hem doorgaans al genoeg zekerheid over wat een redelijke aanleiding en termijn voor een huuropzegging is. ,,Eigenlijk zouden ondernemers uitgedaagd moeten worden om nieuwe frisse jaarplaatsformules te introduceren, bijvoorbeeld voor een jonger publiek”, zegt hij. “Daar valt echt een boterham mee te verdienen.”
Gjin ellinde en kweade gesichten
Stacaravanhouders die ineens hun vakantieplekje kwijtraken. Het is schering en inslag bij campingovernames. Toen ondernemer Bauke Jonkman van recreatiebedrijf Twirre op het punt stond om zijn camping in Langweer te koop te zetten, wilde hij dat voorkomen.
,,Minsken dy’t hjir al 20, 30 jier steane, haw ik oanbean om har eigen kavel te keapjen.” Aanvankelijk was er weerstand, maar wie niet wil kopen kan blijven doorhuren. Inmiddels is twee derde overstag en zijn er al vijftig kavels van camping Leyenspolder aan de Langwarder Wielen verkocht.
Trouwe campinggasten kregen van Jonkman korting bij de aankoop. ,,Mar ik haw wol in klausule opnaam: atst binnen twa jier tiid it kavel ferkeapest, dan moat dy koarting werom nei my. Dat is in soarte fan antispekulaasjebetingst.”
Beheersovereenkomst, akte van levering en huishoudelijk reglement stelde Jonkman op in samenspraak met de campinggasten, die een vereniging van eigenaren hebben opgericht. Die aanpak kan op belangstelling rekenen van collega’s in de recreatiesector.
,,In pear campingeigners wolle no ek oerwaagje om it krekt sa te dwaan. En ik bin der wis fan dat guon dy’t de camping ferkocht hawwe no tinke: ferdikke, wy hienen de kavels ek ferkeapje moatten oan ús besteande gasten. Want de kavelpriis bringt mear op as watst foar it hiele terrein en de opstallen krije kinst. En dan hawwe je de ellinde en de kweade gesichten ek net.”
Dat er in de Friese Zuidwesthoek zo’n duizend jaarplaatsen verdwijnen, betekent nog niet dat het einde van de jaarplaatscamping in zicht is. Ruim 60 procent van alle toeristische bedden in deze regio bestaat uit vaste jaarplaatsen, ligplaatsen of tweede woningen.
,,Dat is wel erg veel vergeleken met andere regio’s. Als dat wat minder wordt, trekt dat cijfer meer naar het landelijk gemiddelde toe. Het is heel sneu voor mensen die met de hele familie al generaties zijn verknocht aan zo’n plekje, maar veel oudere campings hebben moeite om met hun tijd mee te gaan en investeren niet meer in hun kwaliteit.”
Dan kunnen hippe ideeën zoals The Keys Hotels juist erg welkom zijn, vindt Pietersma. ,,De kampeersfeer lijkt in Noordwolde te blijven voortbestaan, alleen op een heel nieuwe manier en niet voor vaste gasten. De manier waarop de nieuwe eigenaren het nu aanpakken, verdient niet de schoonheidsprijs. Maar los daarvan denk ik dat dit soort vernieuwende concepten van mensen van buiten een toevoeging zijn voor deze regio. Er zitten soms gelukzoekers bij, maar zonder pioniers en gelukzoekers heb je geen verandering.”
Tweede woonenclave
Wel moeten overheden alert blijven op wat projectontwikkelaars eigenlijk voor ogen hebben met een overname, zoals in Hindeloopen bij het door de EuroParcs Group overgenomen badpaviljoen en camping Schuilenburg. Pietersma: ,,Gaat daar vakantieverhuur plaatsvinden, of wordt het in praktijk een veredeld tweede woningpark? Met een tweede woningpark hoeft niets mis te zijn, maar je moet er als gemeente wel van bewust zijn. Het gebeurt op veel plekken in Nederland dat een recreatieterrein wordt doorverkocht voor het eenmalige rendement. Alles wordt eraf geveegd, er komen nieuwe chaletjes en daarna wordt de grond uitgepond aan particulieren. Dan is de ziel eruit en is het geen recreatiebedrijf meer, maar een tweede woningenclave geworden.”
Daar ziet advocaat Briedé nog wel een taak liggen voor de landelijke politiek. ,,Je zou als Tweede Kamer iets kunnen doen met het antispeculatiebeding dat we kennen in de woningsector. Als nieuwe eigenaar van een woning moet je drie jaar wachten voordat je die weer kunt verkopen. Het tegenhouden van speculanten is bij woningen wettelijk geregeld, maar niet bij campings. Daar maken investeerders gebruik van. Dat moet veranderen, zodat huurders niet meteen met een opzegging geconfronteerd worden, zoals dat nu steeds gebeurt.”
Een versie van dit artikel verscheen in de LC van 19 februari 2022
Richard de Boer 
Leave a comment