Gemeenten laten zich bij complexe opgaven graag bijstaan door externe bureaus. Maar wat gebeurt er als één vast bureau bij een opvangproject van Oekraïense vluchtelingen bijna alle rollen vervult – en de gemeentelijke projectleider er vervolgens gaat werken?
Leeuwarder Courant (LC) ★ 12 september 2026
’Zorgen over projectleiding Oekraïense ontheemden.’ Met deze onderwerpregel wordt op dinsdag 1 oktober 2024, kort na het middaguur, een interne mail verstuurd binnen de ambtelijke organisatie van de gemeente Waadhoeke.
Een jurist en een inkoopadviseur schrijven hun leidinggevenden dat ze zich zorgen maken over de manier waarop nieuwe opvanglocaties tot stand komen. Een van hen is amper een maand bij het complexe dossier betrokken, maar wat ze zien is voor beiden genoeg reden om alarm te slaan.
Bij het ene opvangproject wordt ’geen logisch proces’ gevolgd, schrijven ze, en bij het andere project lijken bewust paden te worden gekozen om een tijdrovende aanbestedingsprocedure te vermijden. De projectleider die dit alles moet bewaken, blijkt volgens hen onvoldoende op de hoogte van zijn eigen taken. Ze hebben hem daar ’meermaals’ op moeten wijzen.
Het is bovendien niet de eerste waarschuwing. Eerder al zijn de punten bij een leidinggevende aangekaart, schrijven de twee. ’Wij zien een aantal risico’s, waarbij wij de indruk hebben dat de verantwoordelijken niet op de hoogte zijn.’ De hoop is dat er ’passend kan worden bijgestuurd.’
’Friesland is klein’
Maar op dat moment is de trein al gaan rijden. Nog geen half jaar later, op 1 maart 2025, moeten bijna driehonderd Oekraïense vluchtelingen worden opgevangen op twee nieuwe locaties aan de rand van Franeker, aan weerszijden van het Van Harinxmakanaal.
Precies twee weken na de interne alarmeringsmail maakt toenmalig burgemeester Marga Waanders het collegebesluit over de opvang bekend aan de gemeenteraad. De pers wordt geïnformeerd, en voor omwonenden volgt een voorlichtingsavond.
Vragen over het ontbreken van een aanbesteding, en de rol van de projectleider daarbij, blijven het project echter achtervolgen – tot ver na oplevering. De Leeuwarder Courant ontvangt verschillende meldingen van betrokkenen, van wie de identiteit bij de redactie bekend is. Uit voorzichtigheid – want ’Friesland is klein’ – doen zij deze meldingen op voorwaarde van anonimiteit.
Waadhoeke wist van ’groot risico’ bij gunning van dure opvanglocatie voor Oekraïners aan eigen adviesbureau
Gemeente Waadhoeke nam bewust een risico door de opvanglocatie Frisiabrug in Franeker zonder openbare aanbesteding te laten realiseren, verhuren en exploiteren door zijn adviesbureau.Dat blijkt uit onderzoek van de LC, op basis van honderden documenten, verkregen via de Wet open overheid.
Uit intern e-mailverkeer blijkt dat ambtenaren zelf geen onderbouwing konden vinden voor de keuze om Bureau Schmidt uit Leeuwarden als ’enige serieuze gegadigde’ aan te wijzen. Dat is een vereiste onder de zogeheten Didam-regels voor het vestigen van rechten op gemeentegrond.
’We gaan nu over tot publicatie, met dien verstande dat we te maken hebben met een groot risico’, schrijft een ambtenaar begin juli 2025 aan collega’s. De gemeente stond toen op het punt om voor het eerst openbaar te maken dat zij BS Wonen, een zusterbedrijf van Bureau Schmidt, het recht wilde geven om op gemeentegrond woonunits te plaatsen en te exploiteren. Dat was ruim twee maanden nadat de opvang al in gebruik was genomen.
Verwoede discussies
Waadhoeke stond in 2024 onder grote druk om snel meer opvangplekken voor Oekraïense ontheemden te realiseren. Bureau Schmidt, dat de gemeente al adviseerde op basis van een raamovereenkomst, groeide uit tot ontwerper, (mede-)aanbesteder en uiteindelijk verhuurder en exploitant van de locatie Frisiabrug – voor een periode van maximaal tien jaar. Die dubbelrol zorgde binnen de gemeente voor verwoede discussies, en later ook bij ondernemers die zich gepasseerd voelden.Waadhoeke zegt tegen de LC dat de gemeente op basis van vooraf opgestelde, objectieve criteria ervan overtuigd was dat alleen Bureau Schmidt de locatie op tijd kon realiseren, dankzij de snelheid waarmee het bureau de noodzakelijke nutsvoorzieningen kon regelen.
Belangenverstrengeling
Hoogleraar aanbestedingsrecht Pieter Kuypers noemt de dubbelrol problematisch: „Het is aan de gemeente om belangenverstrengeling te voorkomen. Het aanbestedingsrecht verzet zich tegen de situatie waarin een partij aan twee kanten van de tafel zit, enerzijds als adviseur, anderzijds als aanbieder van de oplossing.” Bovendien had de gemeente haar voornemen hoe dan ook vooraf moeten publiceren, zegt Kuypers. En niet, zoals hier gebeurde, achteraf.Vooral de rol van de toenmalige projectleider ligt onder een vergrootglas. Hij werkte nauw samen met Bureau Schmidt-directeur Roald Schmidt, en over zijn functioneren rezen intern herhaaldelijk vragen.
Hij verliet de gemeente in 2025 en werkt sindsdien voor Bureau Schmidt. Hij ging ook in dienst bij de gemeente Tytsjerksteradiel als projectleider, waar hij het bureau exclusief uitnodigde voor presentaties over woningbouwprojecten.
Tytsjerksteradiel zegt niet te hebben geweten dat hij in loondienst was bij Bureau Schmidt. Op de vraag of dit tot belangenverstrengeling heeft geleid, gaat de gemeente niet in. Wel wordt zijn dienstverband deze maand beëindigd.
Aan de hand van stukken verkregen door een beroep op de Wet open overheid (Woo), reconstrueerde deze krant wat zich achter de schermen afspeelde. Uit dit onderzoek blijkt niet alleen dat bij opvanglocatie Frisiabrug de aanbestedingsregels op creatieve wijze lijken te zijn omzeild, maar ook dat er intern vragen rezen over het handelen van de nu 69-jarige projectleider.
In september 2025 stapte hij over naar Bureau Schmidt in Leeuwarden – het adviesbureau dat in dit dossier een opvallend grote rol speelt. Inmiddels werkt hij daarnaast voor een andere Friese gemeente, waar hij de achterstand in de huisvesting van statushouders moet inlopen. Ook daar komt Bureau Schmidt opnieuw in beeld.
Lees verder ⏩ lc.nl
